Jakie dolary są w obiegu? Przewodnik po banknotach

W obiegu w Stanach Zjednoczonych znajduje się siedem nominałów banknotów: 1, 2, 5, 10, 20, 50 i 100 dolarów. Każdy kiedykolwiek wyemitowany banknot od 1861 roku pozostaje prawnym środkiem płatniczym, jednak poza granicami USA starsze serie bywają odrzucane. Zapraszamy do lektury przewodnika, który wyjaśni, jakie dolary faktycznie krążą w obrocie i na co zwracać uwagę przy ich wymianie.

Jakie nominały dolarów są obecnie emitowane?

Amerykański banknot to produkt wykonany z mieszanki składającej się w około 75% z bawełny i w 25% z lnu. Taki dobór surowców sprawia, że wszystkie dolary mają jednakowy format – 156 na 66 milimetrów – co odróżnia je od euro, gdzie każdy nominał rośnie wraz z wartością. W strukturę papieru wtapiane są czerwone i niebieskie włókna ochronne, stanowiące jedną z najprostszych do rozpoznania cech oryginalności.

W codziennym obrocie najczęściej spotykamy siedem banknotów. Nominały 1 i 2 dolary zdobią odpowiednio portret George’a Washingtona oraz Thomasa Jeffersona, a ich zabezpieczenia nie zmieniły się od dziesięcioleci – poza włóknami oraz dwukrotnie powtórzonym zielonym numerem seryjnym nie znajdziemy tu znaku wodnego ani farby zmieniającej kolor. Wyższe nominały (5, 10, 20, 50 i 100 dolarów) przechodziły modernizacje i dziś mogą występować w kilku wersjach – od starszych emisji z małymi portretami po najnowsze, bogate w efekty optyczne.

Warto dodać, że banknot dwudolarowy, choć wciąż produkowany, pojawia się w transakcjach sporadycznie. Z kolei stary nominał 1 dolara ma żywotność zaledwie około dwóch lat – wynika to z intensywnego użytkowania w porównaniu z „setką”, która wytrzymuje blisko dziewięć lat.

Czy starsze emisje banknotów dolarowych są nadal ważne?

System Rezerwy Federalnej nie unieważnia banknotów wraz z premierą nowszej serii. W efekcie równolegle krążą egzemplarze z lat 90., 70., a nawet znacznie starsze. W Stanach Zjednoczonych każdy z nich zachowuje pełną wartość nominalną i można nim legalnie zapłacić lub zdeponować go w banku. Sytuacja komplikuje się poza granicami kraju.

W wielu kantorach poza USA banknoty wydrukowane przed 1996 rokiem – z małymi głowami prezydentów – są odrzucane lub przyjmowane z dużym dyskontem sięgającym nawet 30% wartości nominalnej.

Praktyka ta wynika z mniejszej liczby zabezpieczeń w starszych seriach i wysokiego ryzyka fałszerstw. Dlatego osoby wybierające się w podróż do krajów o mniej stabilnych systemach bankowych powinny zadbać o to, by posiadać banknoty emisji po 2013 roku (oznaczone jako Series 2009, choć faktycznie trafiły do obiegu w 2013 roku). Cechą rozpoznawczą tych najnowszych dolarów jest większy, przesunięty portret oraz bogatsza kolorystyka tła.

Pod względem wyglądu i zabezpieczeń można wyróżnić cztery generacje banknotów:

• banknoty sprzed 1996 roku – małe portrety i ograniczona paleta barw,
• seria z lat 1996–2003 – powiększone głowy oraz pierwsze elementy farby metalicznej,
• seria z lat 2004–2012 – dodanie pastelowego tła na nominałach 5–50 USD,
• seria zaprojektowana w 2009 roku, emitowana od 2013 – niebieska wstęga 3D na 100 USD i ulepszone zabezpieczenia optyczne na wszystkich wyższych nominałach.

Jak sprawdzić autentyczność banknotu dolarowego?

Samodzielna weryfikacja nie wymaga specjalistycznego sprzętu – wystarczy zmysł dotyku, wzrok i zwykła lupa. Papier dolarów, drukowany techniką stalorytu, daje wyczuwalną wypukłość zwłaszcza w okolicy portretu, nominału oraz napisów „THE UNITED STATES OF AMERICA”.

Kolejnym krokiem jest prześwietlenie banknotu pod światło. W nominałach od 5 do 100 dolarów ukaże się wtedy znak wodny powtarzający twarz z awersu oraz ciemna, pionowa nitka zabezpieczająca, na której widoczne są oznaczenia nominału (np. „USA 20” czy „USA 50”) również w odbiciu lustrzanym. W świetle ultrafioletowym nitka świeci charakterystycznym kolorem: niebieskim dla 5 USD, seledynowym dla 20 USD, żółtym dla 50 USD i różowym dla 100 USD.

Pod lupą ujawniają się mikrodruki – na kołnierzu portretu lub wzdłuż ramek – które przy nieudolnej kopii zamieniają się w jednolitą kreskę. Istotnym testem jest również zmiana kąta patrzenia: na banknotach 10, 20, 50 i 100 dolarów liczba w prawym dolnym rogu mieni się od złotej do zielonej. W przypadku 100 USD dodatkowo poruszający się pasek niebieskiej wstęgi z dzwonem i cyfrą 100 daje efekt trójwymiarowości, a dzwon na tle kałamarza zmienia barwę ze złotej na zieloną.

Jakie cechy mają banknoty 1- i 2-dolarowe?

Nominały te nie otrzymały znaku wodnego ani farby zmiennej. Ich wyłącznymi zabezpieczeniami są czerwone i niebieskie włókna w papierze oraz dwukrotnie wydrukowany numer seryjny zieloną farbą. Z tego powodu fałszerze rzadko interesują się tymi wartościami – opłacalność podrabiania jest zbyt niska.

Na co zwrócić szczególną uwagę przy banknocie 100-dolarowym?

Banknoty 100-dolarowe sprzed 2013 roku są jednymi z najczęściej podrabianych nominałów na świecie.

Starych studolarówek dotyczy największe ryzyko fałszerstw. Banknoty z małym portretem Benjamina Franklina, szczególnie sprzed 1990 roku, są na tyle łatwe do podrobienia, że w 2007 roku polski fałszerz Tomasz Ś. produkował ich imitacje, których przez wiele miesięcy nie umiały odróżnić detektory bankowe. Dlatego kupując walutę, warto upewnić się, że posiadamy egzemplarze z niebieską wstęgą 3D i zmieniającym kolory dzwonem.

Najnowsza „setka” posiada też oznaczenie dla osób słabowidzących – dużą liczbę 100 umieszczoną prostopadle na rewersie – co dodatkowo ułatwia szybką identyfikację autentyczności w warunkach słabego oświetlenia.

Kiedy banknot dolarowy traci wartość?

Nawet w USA nie każdy zniszczony pieniądz zachowuje ważność. Znaczenie ma przede wszystkim stopień uszkodzenia – jeżeli brakuje ponad połowy powierzchni lub nieczytelny jest numer seryjny, banknot traci funkcję płatniczą. Poniższa tabela ilustruje najczęstsze sytuacje:

W przypadku banknotów wycofanych z emisji, ale formalnie ważnych, opłacalność dalszego trzymania ich jako gotówki jest wątpliwa – przechowywane poza systemem bankowym nie zarabiają odsetek, a tracą na wartości na skutek inflacji. Nieraz lepszym rozwiązaniem okazuje się sprzedaż kolekcjonerska. Egzemplarze z niską numeracją, serią „Gem” lub certyfikatami srebrnymi potrafią osiągać ceny wielokrotnie przewyższające nominał.

Dlatego zamiast próbować wymiany na lotnisku, warto skonsultować się ze specjalistą od numizmatów, który oceni, czy banknot nadaje się wyłącznie do wydania, czy też zasługuje na aukcję. Ostateczna decyzja zależy od stanu zachowania, rzadkości danej serii i popytu na rynku kolekcjonerskim.