Nie wolno się głodzić!

Głodówka oznacza całkowitą lub częściową rezygnację
ze spożywania pokarmów. Metoda ta stosowana jest
w medycynie alternatywnej, a jej celem jest najczęściej redukcja masy ciała lub detoksykacja organizmu. Zwolennicy głodówek są przekonali o ich cudownych właściwościach
(nie tylko odchudzających, ale również odmładzających
i uzdrawiających). 

W rzeczywistości głodówki, zwłaszcza stosowane zbyt często 
i nieumiejętnie, powodują szereg niekorzystnych skutków ubocznych, które mogą stanowić zagrożenia dla zdrowia,
a nawet życia. Aby to zrozumieć, musimy poznać zmiany, jakie zachodzą w organizmie na skutek rezygnacji
ze spożywanych pokarmów.

Co tracimy?

Gdy przestajemy jeść, nasz organizm zaczyna czerpać
energię z utleniania składników zawartych we własnych
tkankach (tkanka tłuszczowa, glikogen zawarty w mięśniach
i wątrobie, białka tkanki mięśniowej), czego efektem jest ubytek masy ciała. W pierwszej kolejności nasz organizm zużywa zapasy glikogenu zgromadzonego w mięśniach
i wątrobie. Ponieważ glikogen związany jest z wodą
(1 g glikogenu wiąże około 3 g wody), pierwsze kilogramy jakie tracimy podczas głodówki wynikają w dużej mierze ze strat wody.

Spowolniony metabolizm
Całkowita rezygnacja ze spożywania pokarmu powoduje, że nasz organizm korzysta z wszelkich możliwych źródeł energii, w tym również z utleniania aminokwasów uwalnianych z rozpadu własnych białek mięśniowych. Szacuje się, że podczas głodówki traci się w ciągu doby 100–300 g tkanki mięśniowej. 
Taki ubytek masy mięśniowej przyczynia się do tego, że wielodniowe głodówki prowadzą do znacznego obniżenia tempa metabolizmu. Trzeba jednak pamiętać, że spowolniony metabolizm jest jedną z głównych przyczyn późniejszego efektu jo-jo.

Kwasica ketonowa
Argumentem, który przekonuje wiele osób do podjęcia głodówki, jest możliwość pozbycia się nadmiaru tkanki tłuszczowej (podczas głodówki około 85 proc. energii organizm czerpie ze spalania własnych tłuszczów zapasowych). W sytuacji obniżonego poziomu glukozy we krwi tłuszcze spalane są jedynie częściowo. W wyniku tego powstają związki ketonowe, takie jak aceton, acetooctan
i  β-hydroksymaślan. Związki te stanowią alternatywne paliwo dla układu nerwowego i mięśni (normalnie jest nim glukoza), jednakże nadmierne ich wytwarzanie i groma-dzenie się w organizmie prowadzi do tzw. kwasicy ketonowej. Kwasica ketonowa z jednej strony powoduje, że przestajemy odczuwać głód, z drugiej natomiast – wiąże się z licznymi niekorzystnymi efektami ubocznymi takimi jak: pogorszenie samopoczucia, notoryczne uczucie zmęczenia, senność, zaburzenia świadomości, nudności, bóle brzucha czy też nieprzyjemny zapach z ust. W skrajnych przypadkach kwasica ketonowa może stanowić stan zagrażający życiu.

Modne głodówki jednodniowe
Jeśli chodzi o głodówki ścisłe zdecydowanie najbardziej
popularne są te krótkotrwałe, np. jednodniowe. Spontaniczną decyzję o podjęciu takiej głodówki podejmują zwykle osoby, które mają wyrzuty sumienia po jednorazowym spożyciu zbyt dużej ilości pożywienia. Jeśli jesteśmy rzeczywiście przejedzeni, odpoczynek dla przewodu pokarmowego może być wskazany. Jeśli jednak niejedzenie stanowi swego rodzaju karę, efekt zwykle bywa przeciwny od zamierzonego – jest duże niebezpieczeństwo, że po zakończeniu postu znowu zaczniemy się objadać. Takie naprzemienne okresy objadania się i głodowania są szczególnie niekorzystne dla przemiany materii (sprzyjają obniżeniu metabolizmu, zaparciom oraz tyciu) oraz są częstą przyczyną zaburzeń odżywiania (np. bulimii czy napadowego jedzenia kompulsywnego).

Kuracje sokowe
Wśród głodówek częściowych dużym powodzeniem cieszą się kuracje sokowe. Polegają one na piciu świeżo wyciskanych soków z owoców i warzyw. Jeśli jesteśmy zdrowi, taka jednodniowa kuracja może korzystnie wpłynąć na nasze samopoczucie. Niektórzy zalecają ją nawet jako formę przygotowania organizmu do właściwej diety odchudzającej. Trzeba jednak pamiętać, że jeśli taka kuracja trwa przez wiele dni, negatywne skutki są podobne do tych obserwowanych podczas głodówki.

Rezygnacja z jedzenia wydaje się być najprostszym sposobem na obniżenie masy ciała. Musimy jednak pamiętać, że osiągnięty w ten sposób efekt redukcji masy ciała jest zwykle krótkotrwały. Pomijając liczne efekty uboczne towarzyszące niejedzeniu, długotrwałe głodówki prowadzą zwykle do wyniszczenia organizmu. 
Po zakończeniu głodówki organizm bardzo długo dochodzi do siebie, a stracone kilogramy szybko wracają.
dr Joanna Anna Walczak, dietetyk




Prezentowane przepisy pochodzą z autorskiego zbioru Karola Okrasy.